Góp ý việc nạo vét luồng Định An trên Sông Hậu

Nhận xét, đánh giá các dự án đã và đang làm

Theo báo Sài Gòn giải Phóng thì mới đây, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) Đinh La Thăng đã có văn bản hỏa tốc trả lời đại biểu Quốc hội và đoàn đại biểu Quốc hội 9/13 tỉnh, thành Tây Nam bộ về dự án luồng cho tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu (gọi tắt dự án luồng tàu biển) và công tác nạo vét, duy tu luồng Định An - tuyến hàng hải quan trọng nhất hiện nay ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL).

Theo Bộ GTVT, dự án phải đình hoãn, giãn tiến độ đến sau năm 2015. Bộ GTVT đang đề xuất vốn bổ sung phát hành trái phiếu Chính phủ tăng thêm cuối năm 2013 hoặc nguồn ngân sách khác để tiếp tục triển khai dự án. Được biết, dự án này có tổng mức đầu tư ban đầu 3.200 tỷ đồng, theo báo cáo đã triển khai thi công gần 1.000 tỷ đồng. Nhưng theo khảo sát, đánh giá của Cục Hàng hải, hiện đã “đội giá” lên hơn 10.000 tỷ đồng. 

      LuongDinhAnTheo đánh giá của Bộ GTVT, kể cả khi dự án luồng tàu biển được hoàn thành thì cửa Định An vẫn phải được tiếp tục được duy trì để đáp ứng cho cỡ tàu dưới 1 vạn tấn, giúp giảm mật độ tàu hàng hải trên luồng kênh mới Quan Chánh Bố. Trong khi chờ luồng tàu biển mới, thì cửa Định An, như câu chuyện hơn 30 năm nay, luôn bị “mắc cạn” do bồi lắng. 

Theo thống kê của Cảng vụ Hàng hải Cần Thơ, 15 bến cảng tại ĐBSCL chỉ mới khai thác từ 20% đến dưới 50% công suất, nhiều bến cảng hoạt động cầm chừng, lượng hàng hóa qua cảng trọng điểm như Trà Nóc và Cái Cui (Cần Thơ) sụt giảm từ 1,4 triệu tấn năm 2011 xuống còn 773.000 tấn năm 2012. Nguyên nhân chính là do luồng “mắc cạn”!

Nhiều chuyên gia cho rằng dù được nạo vét nhiều lần nhưng luồng Định An bị tắc là do nạo vét chưa triệt để, làm cầm chừng. Trong thời gian từ năm 1975 đến 2008, các cơ quan chức năng đã nạo vét 13 lần nhưng với kinh phí quá thấp, cao nhất 14 tỷ đồng (năm 2004) và thấp nhất 2 tỷ đồng, nên luồng Định An vẫn chưa “vượt cạn”. Từ năm 2009 - 2012, Chính phủ đã đầu tư 87 tỷ đồng để nạo vét luồng Định An nhưng không mang lại hiệu quả như mong muốn và tốn kém kinh phí.
Luồng Định An cần được chỉnh trị căn cơ hơn. Cần cập nhật kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến để đề xuất cụ thể phương án nạo vét, thuê phương tiện thi công công suất lớn so với sử dụng 2 con tàu cũ kỹ hơn 40 năm tuổi (Long Châu và Trần Hưng Đạo ngược xuôi Nam - Bắc) như thời gian qua; đồng thời, khẩn trương hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, ban hành cơ chế đặc thù nạo vét, duy tu. Một hướng mở, có khả năng tháo được nút thắt làm “mắc cạn” luồng Định An trong điều kiện kinh phí nạo vét hạn hẹp là “đổi cát lấy luồng”.

Theo ông Phan Thành Tiến, Giám đốc Cảng Cần Thơ, hiện có một số doanh nghiệp sẵn sàng nạo vét luồng Định An để được sử dụng lượng cát xuất khẩu. Việc này hoàn toàn phù hợp với chủ trương mới đây của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, cho phép xuất khẩu các sản phẩm cát nhiễm mặn thuộc các dự án nạo vét cửa sông (Thông báo số 407/TB-VPCP ngày 17-12-2012 của VPCP).

Việc “đổi cát lấy luồng” cần được khuyến khích doanh nghiệp tham gia xã hội hóa bằng nhiều hình thức phù hợp, trên cơ sở bảo đảm đúng quy định của pháp luật, hài hòa lợi ích giữa nhà nước và nhà đầu tư.

Một vài góp ý

Sở Tài nguyên và Môi trường là đơn vị được UBND tỉnh Sóc Trăng phân công theo dõi và xin chủ trương của các Bộ, ngành để trình Chính phủ về xuất khẩu cát cho Singapore thông qua một công ty nạo vét của Đan Mạch, chúng tôi xin có một vài ý kiến đóng góp cho dự án nạo vét luồng Định An để tham khảo sau đây:

(1) Mục đích của việc nạo vét là thông luồng cho tàu 10.000 tấn trở lên, vì vậy vấn đề nạo vét khối lượng bao nhiêu không thể thay thế cho mục đích chính. Đơn vị thi công phải luôn quan tâm đến mục đích chính để biết nạo vét chính xác ở chỗ nào, lúc nào với khối lượng bao nhiêu...bằng cách khảo sát liên tục trong quá trình thi công.

(2) Kế hoạch phải xây dựng dài hạn trong một số năm chứ không thể là vài ba năm.

(3) Các dự án nạo vét phải đa mục tiêu. Cho đến nay hầu hết các dự án mới thấy đề xuất nạo vét  hoặc nạo vét kết hợp với bán cát nền, xuất khẩu cát. Cần nghiên cứu thêm nạo vét kết hợp chống lở, lấn biển để trồng rừng và nuôi trồng thủy sản.

Cơ sở khoa học của lấn biển thành công là khoảng 40-50 năm gần đây đuôi Cù Lao Dung mỗi năm được bồi thêm 60-70m, hiện có nhiều cù lao đang nổi ở đuôi Cù Lao Dung; và diện tích bãi bồi nổi khi triều thấp có thể san lấn là cả mấy chục ngàn ha ở 2 bãi triều huyện Vĩnh Châu và đuôi Cù Lao Dung. Điều này có thể quan sát được trên bản đồ địa hình hoặc bản đồ không ảnh thời kỳ trước giải phóng và hiện nay; các biện pháp kỹ thuật chống xói lở để san lấn trồng rừng, nuôi trồng thủy sản tại vùng Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng bằng giải pháp xây dựng đê bao sử dụng cột bê tông và dọ đá đã có kết quả mà một số báo đã đăng tải.

Một ha lấn biển có mặt bằng giá trị cả tỷ đồng, nếu lấn biển được vài, ba ngàn ha đã thu được vài, ba ngàn tỷ đồng, giảm tới 25-30% kinh phí nạo vét. Đó còn chưa tính đến hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái của việc lấn biển trồng rừng và nuôi trồng thủy sản. Việc lấn biển còn kiểm tra được khối lượng nạo vét thực tế mà việc nạo vét trong thời gian vừa qua một số đơn vị thi công không muốn công khai, minh bạch, không muốn cho các địa phương cùng tham gia giám định.

Việc bán tài nguyên nên đa dạng, trong nước, ngoài nước. Cát nền sử dụng san lấp cho ngành xây dựng sau khi đã rửa mặn bằng nước mưa vài lần tại những bãi dự trữ vùng Vĩnh Châu. Cát nền xây dựng đang là thị trường rất hấp dẫn tại khu vực ĐBSCL.

(4) Phải xã hội hóa nếu có kể cả giao thầu cho các đơn vị trong, ngoài nước. Năm 2000- 2005 có một công ty Đan Mạch đăng ký với tỉnh Sóc Trăng mua cát nền bán cho Singapore, độ sâu nạo vét tối thiểu là 12m, khối lượng và tốc độ nạo vét bằng vài chục lần các công ty Việt vừa qua đã làm. Rất tiếc là khi đó tỉnh Sóc Trăng xin chủ chương để lập dự án nhưng không được các Bộ, ngành ủng hộ dự án này, nên khi đó Chính phủ cũng chưa cho phép xuất khẩu cát.

Có thể kết hợp giữa các công ty trong và ngoài nước cùng thi công để tận dụng kinh nghiệm, kỹ thuật, phương tiện, thị trường.

(5) Do đầu nguồn sông Mê Kông hiện nay đang xây dựng các đập thủy điện ngang sông và mở rộng diện tích canh tác nên cần quản lý chặt chẽ, tăng kiểm tra giám sát khi xây dựng cũng như quá trình thi công các dự án. Phải đánh giá tác động môi trường chi tiết, kiểm tra liên tục nhằm điều chỉnh các dự án cho phù hợp và hạn chế các tác động tiêu cực xảy ra./.

Ts. Đỗ Văn Phú

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới



Vusta

 Vifotec

Logo Hoi thi STKT - web

Logo Cuoc thi 2017-web

Logo-bao-ve-nguoi-tieu-dung

Hội Bảo vệ Quyền lợi Người Tiêu dùng tỉnh Sóc Trăng