FDA cảnh báo, điều trị bằng tế bào gốc vẫn lan rộng

Bên trong phòng khám của Mark Berman tại California là một tấm biển mà theo luật chủ phòng khám phải treo ở nơi dễ thấy - tấm biển ghi: “Không được FDA phê duyệt”. Ấy là bởi phòng khám này sử dụng liệu pháp tế bào gốc để trị đủ thứ bệnh, từ chấn thương thể thao đến bệnh loạn dưỡng cơ. Berman là một bác sĩ giải phẫu thẩm mỹ, dùng phương pháp trích mỡ của người bệnh, xử lý xong rồi chích lại cho chính bệnh nhân. Chi phí mỗi ca có thể lên đến 5.000 đô la.

 FDA - Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ.

Lập luận của những người áp dụng liệu pháp tế bào gốc trích từ mỡ cho rằng tế bào gốc trong mô mỡ có thể kích thích quá trình tự chữa lành bệnh. Chẳng hạn Berman được tờ Vox trích lời cho rằng tế bào gốc có thể dùng để chữa mọi thứ từ bệnh Alzheimer đến bệnh bại liệt. Vấn đề nằm ở chỗ chưa có nghiên cứu nào chứng minh hiệu quả của liệu pháp này. Brad Olwin, giáo sư sinh học phát triển tại Đại học Colorado Boulder nói với tờ Vox, tế bào gốc trích từ mô mỡ có thể có tác dụng tích cực. “Chúng có thể có lợi. Rất có thể như thế. Tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào về hướng này cả”.

Chính vì thế năm ngoái Bộ Tư pháp Mỹ, thay mặt cho FDA (Cơ quan quản lý thực phẩm, dược phẩm) đã kiện Mark Berman và một phòng khám khác ở Florida vì đã thí nghiệm trên bệnh nhân với những sản phẩm có thể gây hiểu nhầm. Vụ kiện bắt đầu vào tháng 5-2018 và vẫn đang được thụ lý. Hiện nay các phòng khám dùng liệu pháp tế bào gốc nở rộ khắp nước Mỹ nên FDA phải nhanh chóng biên soạn các quy định quản lý cần thiết. Nhưng trong thời gian chưa có luật lệ rõ ràng, đã có nhiều trường hợp dùng tế bào gốc trong điều trị đã dẫn tới hậu quả xấu cho bệnh nhân.

Cho đến nay liệu pháp tế bào gốc duy nhất được FDA phê duyệt là dùng tế bào từ tủy xương hay máu cuống rốn để điều trị ung thư máu hay ung thư tủy xương. Thế nhưng các bác sĩ ở nhiều phòng khám đã dùng tế bào gốc điều trị nhiều loại bệnh khác nhau liên quan đến hệ miễn dịch, hệ thần kinh và cơ xương khớp. Đã có nhiều tai biến liên quan đến tế bào gốc như năm 2016 một phụ nữ lớn tuổi bị mù hẳn khi được tiêm tế bào gốc điều trị chứng thoái hóa hoàng điểm. Vào tháng 12-2018 Trung tâm Kiểm soát và ngăn ngừa bệnh ở Mỹ ghi nhận 12 trường hợp bệnh nhân bị nhiễm trùng do điều trị bằng tế bào gốc. Một số trường hợp bị suy thận và liệt hai chi dưới.

Leigh Turner, Đại học Minnesota nghiên cứu tài liệu tiếp thị của 716 phòng khám tế bào gốc ở Mỹ và cho biết đa phần đưa ra thông tin sai lạc, có thể gây hiểu nhầm ở các bệnh nhân đang mắc phải những chứng bệnh nan y. Ngược lại lập luận của những người như Mark Berman là tế bào gốc trích từ mô mỡ của một người dùng lại cho chính người đó thì không nên và không cần quản lý như các phương pháp điều trị khác. Các hướng dẫn và yêu cầu của FDA, theo Berman, là võ đoán và thiếu khoa học: “Đấy là vi phạm quyền hiến định sử dụng cơ thể của chính bạn”.

Nhiều bác sĩ được Vox phỏng vấn tỏ vẻ lo ngại viễn cảnh chích tế bào vào mạch máu cho bệnh nhân. Lấy tế bào từ một bộ phận của cơ thể rồi chích vào bộ phận khác là một quy trình không thể kiểm soát, có thể gây ra những tai biến không ai lường hết được.

Một số loại tế bào gốc có thể phát triển thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể nên chúng có thể là nền tảng để phục hồi cơ bắp hay tái tạo lại các bộ phận trong cơ thể. Tế bào gốc trích từ phôi thai có khả năng này nhưng tế bào gốc trích từ người trưởng thành thì không. Để có được tính chất đó, tế bào gốc trích từ người trưởng thành phải được lập trình lại về mặt sinh học.

Nhưng các phòng khám kiểu như của Berman không dùng tế bào gốc được xử lý như thế, họ chỉ dùng một loại tế bào gốc trong mô mỡ, tế bào trung mô, có chức năng hạn chế hơn nhiều. Chính Arnold Caplan, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực này cho rằng nên đặt tên khác cho loại tế bào trung mô này bởi cái tên tế bào gốc dễ bị lạm dụng bởi các bác sĩ lang băm, khoe có thể chữa bệnh mù, giúp người bại liệt đi được và giúp phục hồi mô già thành mô trẻ.

Một số nơi dùng phương pháp trích tế bào từ mỡ bơm vào khớp để trị các bệnh xương khớp nhưng không dùng cụm từ “liệu pháp tế bào gốc”. Theo FDA tiêm vào khớp ít rủi ro hơn tiêm qua ven.

Dù sao, bên cạnh tấm biển “Không được FDA phê duyệt” treo ở phòng khám, trang web của Mark Berman còn có một dòng chữ nữa, nằm ở vị trí khó thấy. Dòng chữ viết: “Chúng tôi không cam kết các cách điều trị này có hiệu quả cho các bệnh được liệt kê hay không được liệt kê, dù là hàm ý hay nói rõ”. Thế cũng khá rõ rồi. 

Thư Kỳ/TBKTSG



Vusta

 Vifotec

Logo Hoi thi STKT - web

Logo Cuoc thi 2017-web

Logo-bao-ve-nguoi-tieu-dung

Hội Bảo vệ Quyền lợi Người Tiêu dùng tỉnh Sóc Trăng