Cổ phần hóa đơn vị sự nghiệp công lập – đâu la then chốt

Chính phủ đang lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo một nghị định nhằm chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần. Việc chuyển đổi này đã được thử nghiệm và tiến hành nhiều đợt nhưng kết quả thành công thấp, có trường hợp dẫn đến xung đột giữa người lao động và chủ mới mà vụ cổ phần hóa Hãng phim truyện Việt Nam là một điển hình.

Hãng phim truyện Việt Nam, nơi xảy ra nhiều xung đột trong quá trình cổ phần hóa. Ảnh minh họa: Hanoimoi

Loại trừ các đơn vị sự nghiệp công lập trong ngành giáo dục và y tế chưa cổ phần hóa, số lượng các đơn vị cần chuyển đổi vẫn rất lớn, cả chục ngàn đơn vị, lại thuộc nhiều nơi quản lý khác nhau. Tuy số lượng nhiều như vậy nhưng tài sản của các đơn vị sự nghiệp rất khiêm tốn, theo tờ trình đi kèm với dự thảo, trung bình chỉ khoảng 20 tỉ đồng/đơn vị và doanh thu trung bình chỉ 13,2 tỉ đồng/đơn vị.

Để việc chuyển đổi thành công, thiết nghĩ, nghị định chỉ cần chú ý giải quyết ba vấn đề then chốt liên quan đến các đơn vị sự nghiệp công lập này. Đầu tiên, mặc dù tài sản nhỏ nhưng nhiều đơn vị sự nghiệp lại được giao quản lý những tài sản cơ sở hạ tầng lớn như rừng, cảng, chợ, bến xe, rạp hát, xưởng phim... gắn với đất đai.

Đây là mấu chốt gây trở ngại trong việc chuyển đổi, một mặt do Nhà nước sợ thất thoát tài sản công, mặt khác nhà đầu tư cũng chỉ nhắm đến đất đai là chính chứ không mặn mà gì hoạt động chính của đơn vị sự nghiệp sau cổ phần hóa, gây ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ được cung cấp.

Dự thảo nghị định tìm cách giải quyết vướng mắc này bằng cách quy định hình thức sử dụng đất của đơn vị sau chuyển đổi là “thuê đất trả tiền hàng năm” mà không giao đất. Điều này là đúng nhưng chưa đủ. Cần bổ sung các quy định khác như không được thay đổi mục đích sử dụng đất thuê, việc cho thuê đất sẽ công khai và được tổ chức đấu giá, trong đó vẫn duy trì mục đích sử dụng đất như cũ nhưng mở rộng cho bất kỳ doanh nghiệp nào cung ứng dịch vụ tương tự được quyền tham gia đấu giá để thuê đất. Có cạnh tranh mới tìm ra giá trị thực của đất đai đem đi cho thuê.

Thứ hai, dù tài sản các đơn vị sự nghiệp là khiêm tốn nhưng một tỷ lệ lớn đã được xây dựng trong cả một quá trình hoạt động dài để trở thành một tên tuổi quen thuộc trong cung ứng dịch vụ công - đó là một giá trị cần phải tính đến.

Thứ ba, tài sản lớn nhất của các đơn vị sự nghiệp công chính là nguồn nhân lực, từng con người cụ thể gắn bó với đơn vị đó từ lâu nay. Kết hợp hai điều này, thiết nghĩ dự thảo cần đưa ra cách xác định giá trị thương hiệu, tên tuổi của đơn vị và giao hẳn phần tài sản vô hình này cho người lao động tại đơn vị.

Chính họ, khi có động lực tài chính, sẽ tiếp tục gắn bó, cung ứng dịch vụ, duy trì chất lượng, và góp phần giúp việc chuyển đổi thành công. Chính họ chứ không phải các nhà đầu tư bên ngoài sẽ là nguồn lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi mà không gây ra những vướng mắc như vụ Hãng phim truyện Việt Nam.

Mục tiêu của việc chuyển đổi các đơn vị sự nghiệp công lập thành công ty cổ phần là để tránh gánh nặng bao cấp cho ngân sách nhà nước, nhưng phải bảo đảm không thất thoát tài sản nhà nước và phải duy trì chất lượng dịch vụ như trước.

Giải quyết ba yếu tố nói trên kèm theo là các cơ chế hỗ trợ cho doanh nghiệp chuyển đổi trong giai đoạn đầu mới mong nỗ lực lần này sẽ đem lại kết quả khác với các lần trước.

Đoàn Hòa/TBKTSG



Vusta

 Vifotec

Logo Hoi thi STKT - web

Logo Cuoc thi 2017-web

Logo-bao-ve-nguoi-tieu-dung

Hội Bảo vệ Quyền lợi Người Tiêu dùng tỉnh Sóc Trăng